عامزا سلام 19

عام کردلی

 

عام کردلی          

                  دلم          

                           برای بودنت         

                                             آشوب می کند        

                                                                      برگرد

---

حکایتی از زبان عام کردلی و ننه پیر

تو را با کوله نان و آب و قرآن

فرستادم به صحراو بیابان

خبردادندکه درکوه خیمه کردی

ننه سرما زدت ، راه گم کردی

گرگه اومد یهو دزدیده،خوردت

سیلی اومد ننه، غلتنده بردت

تویی"کرده به کوه"صبردل مو

آتیش جون مو ، خاکسترمو

مو امشو لیلیم،بیدل چومجنون

شو و روزم شده یه چشم گریون

بری"خو" می ره "او"ازپنجه ی تو

چزه وخاک وسنگ زیرسرتو

زمستونم گل انداخته پی تو

آبادی آذین وآش پخته ام مو

به آبادی آتیشه گرم و روشنا

خبردارن همه باطبل و کرنا

 

---

زبان حال عام کردلی

 ننه جونم فدات،قربونیتم مو

پی هیمه شدم ، دیوونتم مو

به این چوب دستی صاف"وِنویی"

می رسه  نوبت  ِ برگشتن مو

هواروشن می شه،غم می ره ازیاد

بهارون می رسه سوز می ره از یاد

برو چارقد  رنگینی سرت کن

یه رخت شادمونی رو تنت کن

دعات ازکودکی پشت سرم بید

پدرآمرزی هات قوت تنم بید

اهالی سرفراز و" پشت بوم"ند

به ذکر تسبیح و" وان یکاد "ند

زنم چوب دستی ام با قل هوالله

به جامی"او"شدم افسانه والله

---

حمید فرخی

 

عامزا سلام 18

 « دامن گُلــــــــــــــــی»   

  خنک

                    زلال

                                    دوری چشمه

                                                           بهانه ام

                                                                             که یادت کنم

                                                                               

 

گندمهای ساقه بلند دشت

 با ترانه ی گندم گل گندم ای خدا

کیل کیل

در رقص سَرَند

شمش می شوند

قپه گندم شمس کاکا

یادگاری

کاکل دامن گلی یمن است

آسیو

سنگ صبورت 

برکت تندورسونها را

بو میکشد

---

بقیه در ادامه مطلب

 

ادامه نوشته

عامزا سلام 18

تصاویری از قلعه حاج علی اکبر محمودی واقع در روستای یمن

عکاس : جناب آقای مهندس مجید محمدی

---

عکاس : جناب آقای رضا (امید) فرخی

---

عامزا سلام ۱۸

اجر بانی با شه لب تشنگان را زمزمه کن

ستونهای بلند و نگاههای مهربانش

همچنان با نوحه‌ی

 هیئت سقای شه کربلا

به سراغ خاطرات پاک تو می آید

خوش آمدید مرحبا .

راستی ملیچ سیدی ها را یادت هست

زیر تیرهای چوبی لانه دارند

                               حمید فرخی

 

ملیچ سیدی : پرستو

 

---

 

عامزا سیلام16

قلعه حاج علی تو دی پشت مسجد بید.حاج علی بابا خدا بیامرز دم در قلعه دُکُن داشت.

تخم مرغ خودمونی، یا کوکوله می بردیم و بیسکوویت دُنه ای، سِنگ شکن، لیسَک و شیرینی قلمی می گرفتیم یا مرگ ماهی.

زن ها هم مایحتاج خونه را نسیه می بردند و حواله سر خرمن می کردند.مرحوم حاج علی ، حافظه خوبی داشت و سواد نوشتن مکتبی و کم.شایدم از روی شرم و حیا، حفظ حرمت میکرد.نمی دانم، می نوشت:ای زن(نام کسی را نمی برد)

ای زن                      نبات                     50 شاهی

ای زن                       لپه                        1 قِرُن

ای زن                     خرما                      20 شاهی

ای زن                     نمک                     (صنار) به شاهی نمی رسید!

// //

// //

...

دفترش پر از ای زن بید و کِیلش به خرمن، ز هر کوی و برزن دقیق.

---

فرهنگ لغت:

تو دی: وسط آبادی

دُ کُن: مغازه

سِنگ شکن: نوعی شیرینی گیاهی بسیار سفت

لیسک: آب نبات چوبی

مرگ ماهی: نوعی دانه گیاهی مخلوط با خمیر که باعث گیجی ماهی میشد

شاهی: واحد پول کمتر از ریال

قِرُن: واحد پول(ریال)

صنار: واحد پول کمتر از شاهی

کِیل: ظرفی به جهت وزن کردن گندم و جو

کوی و برزن: خانه و محله-مکان

 

عامزا سلام 15

در هــر باهــــار شاخــه های درخت گوجـــه سبز آبدار و شیرینش از چینه گلی باغشــان آویـــزان بید و نشـان کرده ی بچـــه های ده.

آخر پاییز هم قرمزی کمج های ریز تک درختش چون ترقونه ای پر صدا در مشت بچه ها. شاید به همین علت آنقدر پر بار می شد و با برکت که زبان زد بزرگی صاحبش بید و خاطره شیرین شیطنت های بچگی .

زن عمه زا حاج مد حسن خدا بیامرز برای سرک کشیدن و بردن میوه که به باغ می آمد با پیاله ای پر از گوجه سبز درشت و شیرین ، پای چینه می آمد و صدا می زد : دایی زا بی بی خونه ای؟مادرم با لیوانی شربت و پارچی اُو خُنُک که تازه با دَبل از چاه می کشید بالای باغ می رفت و با خوش و بشی پر مهرو محبت از حال و روز هم با خبر می شدند.

باغ عمه زا حاج مد حسن(پسر عمه مادرم)خدا بیامرز دیوار به دیوار باغ خونه مان بید و پر از موهای انگور پیش رس تهرانی و ریش بابا، کشمشی و یاقوتی، قندی و حلالی با چند درخت سیب وبادام، بِی و گلابی، درخت کمجی هم داشت.که تو برف زمستان هم کلاه قرمزی شیرین و بامزه ی بچه های دیروز ده بید. زن عمه زام خدا بیامرز با سطل پر از میوه اش که به خانه بر می گشت، هر کسی را که می دید با خوشه ای انگور مهمان می کرد و بچه ها را با پلنگه ای خوش حال.

حالا در این دیار غربت از باغ بی دیوارم با پیاله گوجه سبزی که به خانه همساده ها می روم خاطراتم دوره میشود و یادشان زنده.

روحشان شاد.

حمید فرخی

لواسان،روستای برگ جهان.1392

فرهنگ لغات:

باهار=بهار

چینه=دیوار گِلی

کمج=زالزالک

اُو خُنُک=آب خنک

دبل=سطل آب

پلنگه=تکه ای از خوشه انگور

ترقونه= ترقه

همساده = همسایه

عامزا سلام 14

" عامزا سِلام ۱۴" 

                        به پاس این همه راهی که رفته ایم                            

بیا تا حال یکدیگر بدانیم                          مراد هم بجوئیم ار توانیم

دوران راهنمایی و دبیرستان را هر روز تا مدرسه رباط مراد پیاده میرفتیم و برمی گشتیم.خیلی راه بید،خاطرات همراهی با بچه های ده بسیار شیرین و فراموش نشدنی است.هر یک از ما خلق و خویی داشت و حال و هوایی.

(( همه تو درس خوندن پایه بیدیم         پیکلک پیله و پر مایه بیدیم. ))

 

بقیه در ادامه مطلب

       

ادامه نوشته

عامزا سلام 13

" عامزا سِلام ۱۳" 

سنجـــــــد ( سرنجد )

 

 

کمرش را خم کرده بید و سرش را بلند ، بدون هیچ چشم داشتی منتظر بید که بچه های ده را سواری دهد و با میوه عمرش که نقلی بید و خوشمزه ، کام همه را شیرین ، همیشه با خنکای سایه اش همدل و همراز مان میشد و تکیه گاه خستگی ، دستان کودکی مان را به دور گردنش که گره میزدیم اسب چارنال بید و همبازی خیال . گاهی دوستی را به صنوبرهای پیش رویمان مثال میزد که هیچ وقت دشمنی نمیکردند و سایه هاشان هر صبح و شام به حرمت این دوستی تا دوردست قد میکشیدند و راستی را فریاد . گاهی هم ایستاده بر گرده آن قله الوند دلگرمی و امیدمان میداد تا صبوری کنیم و روی پای خود بایستیم ، آب در یک قدمی آن جاری بید ، با نگاه به آن چشم روشن میشدیم و دل پاک ، جاده کنارش پر از حرکت بید و پل سیمانی آن محفل عبوری پر یاد و خاطره از اهالی .

گرمی ورآفتوری کاهگلی حاج میرزا رضا خدا بیامرز محاله که از یاد من و تو برود ، صدای هار هار اوُ ( آب ) که به خونه کدخدای دهمون حاج حسین آقا میرسید ، چَهچه کوکهای توی گندمزار های اطراف ، ملق بازی کفترهای میدی و حیدر  ، جیر جیر جیرجیرکها و بع بع بره های مندالی ، غروب زیبای خورشید و چشمک ماه در تاریکی هوا ......

آه نفرین به اون کوله خشکسالی و شوکور دالانهای خراب که بدزدد از ما خاطرات خوش خردسالی را .  مثل زنبیل پر از مهر که عمه لیلا میاورد و تعارف میکرد یا که بوی خوش نون پختن عمه حاجی ، که برکت میکرد یا شیرینی تولد که رقی قابله بید ، یا قپان دکان عام فضل الله که به یک تک تومنی میشد یه کمی سنگ شکن و یک منی خرما خرید و با صلواتی همه را دلخوش دید . خنده های صفر که سیاه زنگی را روی ترک بند و تنه ، تک چرخ میزد ، بازیهای یمنی شوخی لو جوق و خنده های ساده و گلماگلی ، پَر پروانه و سنجاقک و شودر ترشی ، شنگه و شنگولی و شربت و شیرین زبونی ، گرده و سرشیر و شیره ، کشمش و کنجد و گندم شادونه ، بوی اوُدوگوله و  ترخینه دوغ ، کشک خشک لو بوم ، یا فطیر دم عید و خریدهای نوروزی ، دیده بوسی اهالی که روز اول عید سالی پر مهر و پر از عشق را به ما نوید میداد . ردپای همه را ، پا درخت سنجد قله پایین نشانه بید . صاحب این سنجد عمر با عزت داشت که توله درخت خود را با نیت خیر میکاشت .

نويسنده: ‌آقاي حمید فرخی

عامزا سلام 12

" عامزا سِلام ۱۲"

عاروس و داماد یمن :

عروس یمن به خانه بخت که می رفت بزرگان خانواده و فامیل داماد جلو می رفتند و خوش آمد می گفتند ، پاقدم عروس دختر کنیز می کردند و پسر غلام . یکی خانه پاانداز می کرد ودیگری زمین و باغ . یکی گله می انداخت و دیگری چند گاو .

داماد یمنی حالا مهر به آبادی ده آرزو دارد و عروس که رونمایش آب .

 سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) و روز زدواج مبارک باد .

 

---

تهيه كننده و ارسال توسط : آقاي حميد فرخي

 

عامزا سلام 11

" عامزا سِلام ۱۱"

عاروسي كه بيد :

عاروسی که میشد دوماد را حاموم می بردیم . چراغ به دست می شدیم و یرختش به سر می گرفتیم . مراد علی خدا بیامرز مطرب بید. سازو دهل چاق میکرد. دوماد که از حاموم در می اومد جوونامون به رسم مروت چوپی میگرفتند و محلی می رقصیدند .

رو دست ننه ها پر از نقل و شیرینی بید و اسفند، صلوات می فرستادیم و مشتی سکه به نام حضرت علی (ع) برای مراد دوماد تبرک می کردیم ، اونوقت ها تا یه هفته بزن و بکوب بید.

حیف اینجا تالار ها ، ختم و عروسی با هم دارند .  دوربین های مدار بسته نمی دانند که به ساعتی دوماد را در لباس شیک میکس و فرسوده میکنند.

تهيه كننده و ارسال توسط : آقاي حميد فرخي

" عامزا سِلام 10"

" عامزا سِلام 10"

  کربلا بِِرم نوکری

 اهالی یمن کمک های نقدی ،جنسی و دارویی ، نان محلی ،گندم ،جو، نخود، لوبیا، رب ، مربا و هرچه در توانشان بود برای کمک به جبهه ، تحویل ماشین جمع آوری کمک های مردمی که به ده می آمد می دادند.عمه بلقیس خدا بیامرز چند شیشه قدومه ، تبلقه، بارهنگ وخاکشیرآورده بود چاقونک میزد و با شادی می گفت صَدام بمیره زودتری، مو برم کربلا نوکری .

 

---

چاقونک : بشکن

کربلا برم نوکری : منظور زیارت امام حسین (ع) و خدمت به درگاه ابا عبدالله حسین میباشد.

قدومه ، تبلقه ، بارهنگ و خاکشیر : گیاهان دارویی در یمن

 

تهیه و ارسال توسط : آقای حمید فرخی

" عامزا سِلام ۸ " " عامزا سِلام ۹ "

 " عامزا سِلام ۸ "

 

خدا بیامرز اوس حسین دِلاک

با موتور از رباطمراد که به ده میرسید ،پسر بچه ها با دیدن او فرارمی کردند و دادمی زدند اوس حسین! اوس حسین! مردان هم لبخندی می زدند و نفسشان طپ طپ ،چرا که همه می دو نستند اوس حسین دوباره شعر میلیچ پَر دیگری را روی لا نجین بالعاب آبی می خواند و جشن ختنه سوران را به پا .

 طپ طپ : طپش

میلیچ : گنجشک

لانجین: ظرفی سفالی برای خمیر کردن آرد. 

 

---

  " عامزا سِلام ۹ "

 خندون باشی

حاموم خزینه ای داشتیم ، با دو سالن درونی و بیرونی، بیرونی رختکن بید و درونی چون سونا پر از بخار و دارای حوضچه آب گرم و سرد ، آب آن هم از قنات و رودخونه تو شاه جوق میومد و از کوچه باغی طی یک مسیر طولانی وارد خزینه میشد، حامومی با بته و لاستیک کهنه ماشین آن را گرم می کرد.

آفتو غروب ، آقایان بقچه به بقل دست پسر بچه ها را میگرفتند و به حاموم میبردند.جعمه ها غلغله بید، تاسی اُو پر میکردیم و تعارف ، که بریزم ، حس خوبی داشت آبرو می خریدیم ومعرفت.

حامومی برای دستمزدش قِرار داشت . وقت خرمنا سالش سر نیوموده  به صحرا می آمد و شمش گندم و جو را که میدید کوکوله میگرفت ومیخوند:

فصل درو تو خرمنا چه جلوه ها داره           آلامال به صحرا که می ره شمش طلا داره

بیا تا بگردیم             بگیم و بخندیم

حاموم = حمام

بته = بوته

آفتو = آفتاب

قِرار = قرارداد

آلامال= نام مستعار یکی از حمامی های قدیم

شمش گندم و جو= گندم و جو دسته شده و علامت گذاری شده

کوکوله = مقداری گندم و جو که به اندازه یک ظرف فلزی(معین)به کسی می دادند.

---

گردآورنده : آقای حمید فرخی

عامزا سِلام 7

 " عامزا سِلام 7"

نوای انقلاب در روستای یمن

با شروع محرم 57 صدای انقلاب به ده بیشتر میرسید.مردم یمن اون سال زودتر مراسم عزاداری امام حسی (ع)را شروع کرده بودند و شبها همراه با نوحه خوانی شعار انقلابی میدادند تاسوعا و عاشورای آن سال طبل های بزرگ عزاداری، مشتهای گره کرده بودند.

 آرشیو عکس : حمید فرخی ، محرم 57   (هدیه مرحوم حاج امیر رضایی فرزند مرحوم حاج محمدرضا خداداد )  

 

تصوير شماره ۱

---

تصوير شماره ۲

---

آيا افراد داخل تصاوير را ميشناسيد؟

معرفي نمائيد :

 (لطفا در صورت شناسايي به تفكيك شماره تصاوير و به ترتيب از چپ يا راست معرفي فرمائيد)

---

نظر وبلاگ :

با تشكر از اين همراه هميشگي وبلاگ روستاي يمن

وبلاگ روستا توجه بازديدكنندگان محترم خود را به ذكر دو نكته معطوف مي دارد :

اولا : از علاقه مندان بخش عامزا سلام درخواست مي شود نظرات خود را در رابطه با اين بخش وبلاگ اعلام نمايند.

ثانيا : از ساير علاقه مندان و هم ولايتي هاي محترم هم درخواست مي شود در صورت در اختيار داشتن عكس هاي قديمي و خاطره انگيز (اعم از يمن قديم و اهالي آن – دوران تحصيل – عزاداريها و... )  از طريق ايميل وبلاگ ارسال نمايند تا در وبلاگ به نمايش گذاشته شود.

 

عامزا سلام 6

۲۶مرداد ماه سالروز ورود آزادگان،دلیر مردان راستین جبهه های جنگ را به میهن اسلامیمان گرامی باد

---

 عامزا سلام ۶

 * قو ه به قوه *

حاج ابوالفضل  رضایی آزاده عزیز مان  هرجا هست  خدا قوتش بده خنده رو بید  برای سرگرمی بچه ها با  حوصله تِندَه خو  تیوش می کرد و تو قوه بازی تردس، میشّه  می برد .چند پیت 17کیلوی قوه بزرگ و کوچک با مارکهای مختلف  داشت برای بازی سراغش می رفتیم  و قوه قرضی  می کردیم . دوسش داشتیم . تو جنگ که  اسیر شد خیلی  ناراحت بودیم د عاش می کردیم  واز خدا می خواستیم بِش صبر دهد  وقوه الهی .

خوشحالی و استقبال اهالی یمن در آزادیش دیدنی بید.

قوه :  باطری

قوه به قوه :  نوعی بازی

تنده خو :‌ هسته خرما                                                                                  

تیوش :‌ صیقلی و صاف – سابید ن با سنگ

 تنده خو بازی : بازی دیگر یمنی

بِش : بهش

 

---

تهیه و ارسال توسط :  آقای حمید فرخی

عامزا سِلام 2 تا 5

حتما به یاد دارید چند وقت پیش بود که یکی از اهالی باذوق مطالبی را با عنوان عامزا سلام۱ به وبلاگ ارسال کرد . (http://yaman-v.blogfa.com/post-338.aspx )

ما هم به پاس زحمت ایشان مطالب جالب ایشان رو در وبلاگ به نمایش گذاشتیم.

مجموعه عامزا سِلام که مدتی است زحمت تهیه و ارسال آن را آقای حمید فرخی از اهالی هنرمند و غیر ساکن روستا میکشد طرفداران زیادی در بین اهالی پیدا کرده است. امیداواریم این روند در تهیه و ارسال مطالب مربوط به روستا و یاد خاطرات گذشته و آداب و رسوم و فرهنگ روستا ادامه پیدا کند .

وبلاگ روستای یمن پذیرای دریافت مطالب نظرات و مطالب شما با اولویت مربوط به روستا می باشد.

ضمن تقدیر و تشکر از این هم ولایتی عزیز در ادامه قطعاتی از مجموعه های عامزا سِلام تهیه و ارسال شده توسط آقای حمید فرخی درج میگردد.

---

---

---

" عامزا سِلام ۲ "

قُلُمب و ماهیگیری

 تابستان بيدو بیشتر بچه های یمن مثل هرروز موقع ظهر در رودخانه تو قُلُمب معروف حاج عباس (روحش شاد) می افتادن به اُو ، که یکی از بچه ها صدا زد این قشلاق پر از ماهیه ، هرچه تلاش می کردیم دست کسی به ماهی ها نمی رسید ،قُلُمب پر اُویی بید.

آقا اسماعیل (برادرم) ماشاء ا... خیلی زبر و زرنگ بید او از بیرون آب با ایجاد سوراخی برروی قِشلاق ،شروع به ماهیگیری کرد .خیلی زود بچه های دیگر هم برای گرفتن ماهی حفره ای زدند ماهی های درشتی را از آب بیرون کَشیدن ، دیدنی بید. آفتاب که غروب می کرد بوی ماهی سرخ کرده همه آبادی را پر کرده بود آن شب افطارهمه خانه ها با اذُن مَش سیف ا... بوی ماهی می داد.

قُلُمب:محلی ازمسیر رودخانه که گود بود ، آب زیادی جمع می شد ، و برای شنا مناسب بود .

آبتنی (می افتادن به اُو) : شنا

اُو : آب

بید : بود

 

---

 " عامزا سِلام ۳ "

اهل ده همه دهن گرم بیدن

شُواي زمستون یمن، طولانی بيد و دم غروب منقل کرسی را با آتیش پرمی کردیم دور کرسی می شِستیم و هوا تاریک نشده شام می خوردیم اهل ده فامیل و همسایگان برای شُو نشینی به خانه هم می رفتند ،همه دهن گرم بودند .آقام قصه های قِشنگی می گفت ، قند تو دل همه آب می شد و گلوزه پاک میکردن ، حالا بعد ایسالا کرسی مان را وب گرم می کنه و تنهایی مان را کتاب .

دهن گرم: خوش تعریف

آتیش : آتش

شُو نشینی : شب نشینی

گلوزه :قسمتی از بوته پنبه ،یمن پنبه کاری زیادی داشت و اهالی برای جدا کردن پنبه از دانه و گلوزه دور کرسی  می نشستند .

وب: village yaman  

بیدن : بودن

شُواي : شبهاي

 

---

 " عامزا سِلام ۴"

آرایشگاه  ورآفتوری( روپیتی )

دم مغرب در خُونِه مَشد ابوالقاسم سلیمانی ( خدا بهش سلامتی دهد) را می زدیم ، اگر از صحرا برگشته بيد از ایوان خانه شان که بالاخونَه بيد و خوش منظره ، نگاهی میکرد و می پرسید چکار دارید.

می گِفتم سَرمِه می تراشی . با یک پیت و کیف سلمانی دِر را باز می کرد ، جلو خانه رو به آفتو روی پیت می شِستیم . ماشین سلمانی ضد عفونی شده با نفت ،بدجوری موها را می کَند .دست گرمی داشت و ورآفتوری دلچسب .

پیت :  قوطی یا حلب روغن 17 کیلویی

ورآفتوری : روبروی آفتاب

مَشد : مشهدی

بالاخونَه: طبقه دوم خانه های روستایی

آفتو : آفتاب

 

---

 " عامزا سِلام ۵ "

هنوز صورتش در خاطرم هَست

عمه لیلا همسر عام مَشدی نجفی ، خدا رحمتشان کند خیلی مهربان بيدو زحمتکش . ماه رمضان که می شد برای اینکه اهالی روزه شان را با نان گرم افطار کنند نان گِردِه مثل بربری می پخت بویش دل مان را می برد این روزها در تهران صف نان بربری را که می بینم برایشان فاتحه می خوانم . 

---

تهیه و ارسال توسط :  آقای حمید فرخی

 

عامزا سِلام 1

اخیرا آقاي حميد فرخي مطالبي را با گويش زيباي يمني برايمان ارسال كرده اند . لذا جاي تقدير و تشكر دارد از اين هم ولايتي باذوق و هنرمند كه اينقدر زيبا خاطراتي از دوران زندگي در روستاي يمن را با آن گويش  اصيل روستاي يمن مرور كرده اند. در ادامه متن كامل ارسالي ايشان درج ميگردد. اميداواريم ايشان و ساير اهالي از اين دست مطالب و خاطرات ، دلنوشته ها و… مرتبط با روستا به وبلاگ ارسال نمايند. با آروزي موفقيت براي همگي عزيزان

---

---

     "عامزا سِلام ۱"

خاطره و کلامی است از" یک روز" ،"فقط یک روز"

از خاطرات کودکی ام که در سال1372 نوشته شده و با احترام تمام و زیاد تقدیم می کنم به تمام هم محلی هایم که با همگی شان طوماری از خاطرات بهمراه دارم و با تمام وجودم دوستشان دارم و برایشان از خداوند متعال سلامتی و طول عمر خواهانم وبرای همه رفتگان به دیار حق بخصوص پدرعزیزم« مرحوم حاج محمد صادق فرخی »"که یادش بخیر"طلب آمرزش و علو درجات را دارم . این بیان جهت نشان دادن گوشه ای از زیباییهای روستایمان یمن است و با هدف معرفی گویش، نوع بازی ،طبیعت،غذا،فعالیت ،بافت قدیمی روستا و...گفته شده است و از تمام عزیزانی که نامشان آمده حلالیت می خواهم و دوستشان دارم."بیاد همه "     

                                                                                                   «حمید فرخی»          

  

عامزا سِلام

داود میگه حمید                                           

می آی بریم بازی

بکنیم باهم اوزونه بازی

به داود گفتم کی و کی و کی رفتن به بازی

تنهایی بریم اوزونه بازی                                             

داود به مو گفت:    

غضنفرو غلام ، با بعضی بچا      

رفتن لو خط                         

جوقاسم کَندن و اوزونه بازی                                                                                                                                                            

مو نیچین کنه با یه طلق دارم                                             

زود بیا بریم برسیم بِشُن           

به داود گفتم وایسا تو اینجا                                          

به آقام بگم و برگردم بيام                                                                         

آقام داره تو باغ مو می بُره

شاید نذاره که مو بیام .                                                                                     

 یه مجومه ناهارونه ، بردِم تو باغ                   

خواستم آقام" خستگی شو"در بکنه                                                                  

گفتم آقا ،اَمرو برم جوقاسم کَندن

بااین کوله و یه چاله کن

آقام داد زد گفت ،لازم نکرده

بروسر دَرسِت ،امتحان داری

مو برا شما ، شما برا کی

خودت نمی خوای کاره ای بشی

گُنده که شدی آقا خودت شی                      

نازی مو ، باچغاله

بِده پسر همساده

" کُنده درخت" و" کوله مُو "                                                                             

کُپه شون کن گوشه کاه دون

علفاشِم جداگونه

رو کوز بذار بِرا بزغالَه              

زِکِ تازه میلت می ره                                                                               

میشه رو داشیت بدوشه              

صُبا بایدنون پخت کنیم 

تنور روشن بکنیم                         

وَرِه شیر،خونه ماست                                                     

گِرده و طاس خشک، مایه ماست                                                        

ببر بِده تا مادرت، ناهار می خواد درست کنه

عاقبتت بخیربشه ای پسرم

"شو"که بشه،ختم خُن داریم                                            

چوخط بردار وبرو به قصابی         

گوشت بخرو یه سیرابی

سِلام رسون به خالزا و بگو که "او گوشتی" باشه                         

توراه تونستی باباجون،از زن دایی

مشکه بگیر با وَرپایی           

ازماست باید دوغ بگیریم

کرا و قَرقوت بگیریم

ترخینه دوغ با سیرابی

به به خوراک یمنی

رو خوشحالی کِشماله رو آوردِم                  

کشک خیلی سوندِم

آقام برام قصه گفت

امیرارصلان و سعدی ، شاهنامه فردوسی ، اصحاب فیل و موسی ، هم یوسف و زلیخا

از حافظ و هم خیام

مشاعره هم یادِم داد                            

بِسم اِلله الرحمن الرحیم

مشاعره می کنم با مرد مُلا     جوابم را بده صد قل هوالله  (شروع مشاعره توسط پدر )

قُل هُو الله را ادا می کنم       دست به دامان خدا می کنم (جواب برای شروع  مشاعره )

..................................       .....................................

گزلقمه ای با نوشابه ،جایزه مشاعره

جاتون خالی:

مو ا که جمع شد موقع ناهار شد

آب دوغ و خیار ، صفای بهار

خوردیم و رفتیم سراغ اویار

اویار اوروز مَش ربیع بید                                                                                

سر بَلگو حاموم خوابیده بید                                                                  

تا ما رفتیم از خو پرید                                  

سِلام کرد و ساعت دید

وقتی که دید او ما شده                                

خندید و گفت او به حاموم نرسیده

آقام که می دونست او آدمی حسابی نی               

فهمید که کارش عیب داره

پر از ادا،و دغل و حقه داره                         

باهم رفتیم درازاویی 

از کوچه باغی رد شدیم                              

تو خونه ربیع شدیم

می خوام بگم که چشمت روز بد نبینه

میدونی چی شد

دیوار خونه مش ربیع حُرید پایین                 

دادو بیدادش در اومد

بخار از کلش سر اومد

زد تو سرش

 هوار ، هوارِ سرداد

همساده هاشِ خبر داد

اسد با رجب ، مَمَد و کریم، ذبیح و رحیم ، ...،بیا و ببین

همساده ها که جمع شدند باغچه رو پرآب که دیدند

 فهمیدند که کار، کار آروباست                          

مقصر خود ربیع مش لقا ست

آره عامزا جون، مشدعلی جون

اومون رفتش به "هرزوِ "                              

نه باغ خوردو ، نه ورزو                                                                           

به دلم گفتم زچاره ،بیا که وقت کاره

اوزونه بازی و دغل کاری پشیمونی میاره 

خُب! عزیزخاطرمو، پسرعاموگل مو

حالابِعدِ ای سالا             

دلمه خوردی با برگ مُو،نوش جون

چَم ذغالی ،توبلبلا،رومَرغا

شیرجوش خوردیم یاگوره ماس گوارا

عاموت هی میگفت، طول عمرت دراز شَه

هرجا بیدی ،عاقبتِت بخیر شَه ،خدا پشت و پناهِت

الحمداله،دَستُن بخیر،مردم دارید، خوشبخت بِشید، ایشااله

    

---

   واژه نامه لغات متن بالا در گویش مردم روستای یمن :                                                                                                                     

برا: برای

عامزا: عموزاده

جون: جان

میگه: می گوید   

کی و کی و کی : چه کسانی 

اوزونه : لاستیک موتوروسیله بازی بچه های دیروزی

مو : من

بچا: بچه ها

لوخط: سرجاده

جوقاسم : گیاهی است خوراکی که در بیابان می روید

نیچین کنه: ابزار وجین کردن     

یه طلق : یک کیسه نایلونی                                                           

بشن : به ایشان

وایسا: به ایست

آقام :پدرم

بِگم :بگویم

مو:درخت انگور

مو:من

مجومه:سینی مسی بزرگ

ناهارونه:خوراکیهایی که برای میان وعده غذایی موقع کار استفاده می کردند

گُنده: بزرگ                   

نازی مو: ساقه های تازه ونازک درخت انگور                                  

کُنده: تنه خشکیده درخت

کوله مو : تنه خشکیده درخت مو  

کوز: شیارهای آبیاری باغ

(زِکِ): شیری که بعداز تولد گوساله یا بره  می دوشند

وَرِه شیر: همسایه ها شیرگاوهای خودراسرنوبت بصورت هفتگی و...به همدیگر می دادند

گِردَه: نان ضخیم و پرمایه که برای سرشیرصبحانه بیشتر استفاده میشد

طاس خشک: نان لواش محلی         

ختم خُن:قران خوان ها و باسوادان ده که برای سلامتی ،  صواب و آمرزش گذشتگان یک دوره قران را می خواندند            

چوخط: چوبی که برای خرید گوشت علامت گذاری میشد

خالزا: فرزندخاله

وَرپایی:پارچه ضخیم یا نمدی که هنگام درو به پا می بستند

کره:کره

کِشماله : ظرف سفالی که کشک سابیده می شود

مشاعره :مسابقه شعرگفتن

اویار:کسی که نوبت آب کشاورزی داشته

بید: بود

بَلگو:محلی برای هدایت  آب

حاموم : حمام

خو: خواب

اوماشده : نوبت آب ما شده است

نی:نیست

ادا:حرکات فریبکارانه

درازاویی: حرکت در مسیر آب جهت جلوگیری ازهدر رفتن آب

حریدپایین :خراب شد

آروبا : مخفف آقاروباهه حقه باز

هَرزاو: محلی که آب هدر می رود

ورزو:گاونر:گاوی که برای شخم زدن به دلم وخرمن کوبیدن استفاده می شد 

چم ذغالی بلبلا مَرغا: نام مکانهایی در رودخانه

شیرجوش و گوره ماس : نام دو نوع غذاست که بیشترچوپان گله، باشیرگوسفند درست می کرد

هی: همیشه

عامو: عمو

 

---

---

ضمنا آقاي حميد فرخي از هم ولايتي هاي هنرمند و كارآفرين (غيرساكن) و مدير موسسه فرهنگي و هنري هفته در تهران ميباشد.ضمنا لينك وب سايت موسسه ايشان در بخش پيوندهاي روزانه وبلاگ قابل دسترسي علاقه مندان ميباشد.