استشمام بوی رمضان در فرهنگ عامه مردم روستای یمن

در هر یک از مناطق کشور ماه مبارک رمضان با برگزاری آداب و رسومی خاص همراه است. اهالی روستای یمن همگام با دیگر مناطق کشور رسومات و برنامه هایی را از گذشته در این ماه دنبال می کنند. مردم روستا با شور و شوقی خاص به استقبال ماه رمضان رفته و مواد و تغذیه های مورد نیاز را قبل از شروع ماه رمضان تهیه میکنند.

ماه رمضان در روستای یمن، با حال و هوای خاصی همراه بوده سحری خواندن مرحومان(مشهدی سیف اله کاظمی و مشهدی ابوالقاسم سلیمانی) حال و هوای خاطره انگیزی داشت. در قدیم که خبری از سیستم های صوتی نظیر بلندگو , اکو .... نبود. مردم برای بیدار شدن و خوردن سحری با صدای مشهدی سیف اله از مسجد روستا و صدای طبل و سحری گفتن مشهدی ابوالقاسم از پشت بام منزل بیدار میشدند. البته این بیدار شدن بقدری زود هنگام بوده که با میل نمودن سحری باز تا اذان صبح یکساعتی هم وقت باقی بود. ذکر جملات و شیوه بیان آنها هم متفاوت و دارای گویش و نطقی خاص و جالب و منحصر به فرد بود. متاسفانه امروزه انواع نوار و وسایل الکترونیکی جای این شیوه سنتی و پر شور و حال را گرفته اند.

ماه رمضان با طولاني بودن روزها و شدت گرفتن گرما براي كشاورزان روزه داشتن بسيار سخت و طاقت فرسا بوده است. در خاطراتي كه گاها توسط بزرگان و سالمندان روستا بيان ميشود. در دوره هایی که ماه مبارك رمضان كه با فصل تابستان و گرما مصادف شده است كشاورزان با داشتن روزه در گرماي تابستان به انجام امورات كشاورزي و درو كردن و... مي پرداختند. لذا براي كاستن از دماي بدن خود و حفظ روزه خود با پارچه هاي نم دار سرو صورت خود را خنك ميكردند.

در روستای یمن خانواده ها کودکان و نوجوانان خود را برای روزه گرفتن تشویق میکنند بطوریکه برای گرفتن اولین روزه هدیه ای اختصاص میدهنداز جمله قطعه ای زمین کشاورزی، بره، پول و هدایایی از این دست که این قیبل هدایا در اصطلاح مردم روستای یمن برای کودکان جهت اولین روزه « سَرزبانی » معروف میباشد. البته کودکان هم به افتخار این نوع روزه داشتن و بالیدن به آن با شور شوقی خاص در بین همسالان خود حاضر شده و سفید شدن زبان خود به نشانه روزه دار بودن را به همدیگر نشان میدهند. البته روزه کله گنجشکی در بین کودکان و خانواده ها هم جایگاه خاصی دارد.

در روز بیست یکم ماه رمضان که مصادف با شهادت مولای متقیان حضرت علی (ع) میباشد که در اصطلاح مردم روستای یمن به آن « تیغ» میگویند. ( به دلیل شهادت حضرت امام علی (ع) و حضرت امام حسین (ع) با تیغ شمشیر، روز شهادت این دو امام بزرگوار در فرهنگ روستای یمن به نام روز « تیغ » اطلاق می گردد. ).

خانواده هایی که دارای گاوشیرده هستند وقتی در غروب روز بیستم ماه رمضان آنها را میدوشند شیر حاصله را برای مصرف خود یا فروش استفاده نمیکنند این شیر در اصطلاح مردم روستا معروف به شیر شب تیغ (شیر شُو تیغ) است که آن را به نیازمندان و فقرا میبخشند.ضمنا در غروب روز بیستم هم خانواده هایی که نذوراتی داشته باشند توزیع میکنند و همچنین برای آمرزش اموات خیرات مي دهند.

در روز بیست یکم ماه رمضان مصادف با شهادت حضرت علی (ع) « روز تیغ » مردم روستا دسته جمعی یا انفرادی به زیارت اهل قبور و زیارت امامزاده روستای فارسيجان (امامزاده حلیمه خاتون (س) میروند. از جمله برنامه های اصلی مردم در این روز میباشد. در گذشته بعد از زیارت امامزاده ، تعدادی از اهالی و جوانان به روستای ازنوجان جهت تماشای مراسم تعزیه (تعزیه حضرت علی ع) میرفتند. در این روز فعالیتهای عمده روزانه تعطیل و مردم به برگزاری مراسمات این روز می پردازند.

در شب 27 ماه رمضان که مصادف با کشتن ابن ملجم مرادی میباشد مردم در این شب جهت افطار و شام با تهیه سبزی آش (معروف به علف آش) آش رشته میپزند و یا در بین اهالی توزیع میکنند.

در آستانه فرارسیدن عیدسعید فطر هم خانواده ها مایه خمیر تهیه میکنند و خمیری تهیه شده از شیر ، آرد و شکر تهیه (معروف به خمير شيري) و نانی خوشمزه و برشته با نام نان شیری در تنورهای خانگی و در کنار آن نان دیگری (کوچکتر و ضخیمتر) با نام فطیر (برگرفته شده از عید سعيدفطر) که روی آن تخم و مرغ ، شکر و کنجد و تخم خرفه ، زردچوبه , دانه های معطر و... میزنند و در تنوری که در مطبخ های خانگی ساخته اند آن را میپزند.

+ نوشته شده در شنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ ساعت 22:41 توسط یدالله یمنی زاده |

انتشار آداب و رسوم سنتی اهالی روستای یمن در خبرگزاری تسنیم

انتشار آداب و رسوم سنتی اهالی روستای یمن در خبرگزاری تسنیم

با اقتباس از مطالب وبلاگ روستای یمن

امسال همزمان با با فرارسیدن ایام محرم و عزاداری های تاسوعا و عاشورای حسینی (ع) خبرگزاری تسنیم ، اقدام به انتشار آداب و رسوم سنتی اهالی روستای یمن در ماه محرم مخصوصا در روزهای تاسوعا و عاشورا با اقتباس از مطالب وبلاگ روستای یمن برای آگاهی مردم شریف ایران اسلامی نموده است .

همچنین در سال گذشته سایت رسمی شبکه آفتاب استان مرکزی با اقدامی ارزشمند به صورت گفتار متن خبر (نریشن)

اقدام به معرفی آداب و رسوم اهالی روستای یمن در روز تاسوعا نموده است.

وبلاگ روستای یمن این اقدام خبرگزاری تسنیم و شبکه آفتاب استان مرکزی را ارج نهاده و از همه عزیزان و دست اندرکاران مربوطه کمال تشکر و قدردانی را به عمل می آورد.

علاقه مندان وبلاگ روستای یمن می توانند با مراجعه به لینک های زیر به مطالب منتشر شده دسترسی داشته باشند.

خبرگزاری تسنیم در تاریخ : 95/7/21

http://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/07/21/1210513/

شبکه آفتاب استان مرکزی در تاریخ : 94/7/29

http://markazi.irib.ir/article/184556289/

+ نوشته شده در یکشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۵ ساعت 23:5 توسط یدالله یمنی زاده |

بازگشت عام كردلي به روستا

عصر روز دوشنبه بالاخره عام كردلي به روستا برگشت،

امسال عام كردلي با تجهيزات كامل به كوه رفته بود سالهاي قبل با پوستين نمدي ، بقچه ، پتو به كوه ميرفت. ولي امسال تجهيزاتش رو كامل كرده بود: يه كيسه خواب خوب ، كوله پشتي ،چراغ قوه ، لباس گرم ، البته پوستين نمديش رو هم برده بود. جالب اينكه امسال عام كردلي يه سيم كارت تلفن همراه هم گرفته بود و تا چندي روزي با ننه و دوستاش در روستا در تماس بود.

در تماس هاي تلفني كه اهالي با كردلي داشتند به او تاكيد مي كردند كه توي مسير كه ميايد چوب دستيش رو به سنگاي سفيد بزنه تا بارش برف پشت دار (ادامه دار) باشه و سال ديگه اوسالي باشه .

كردلي روزهاي آخري كه از كوه به سمت روستا در حال حركت بود شارژ موبايلش تموم شد و ارتباط تلفنيش با ننه و اهالي قطع شد همه نگرانش شده بودن مخصوصا ننه كه بي تابي هم ميكرد وچشم انتظارش پسرش بود. بالاخره ديروز نزديكاي غروب كردلي به روستا برگشت. هوا هم خيلي سرد بود اتفاقا برف خوبي هم در روستا در حال بارش بود. طوريكه كلاه نمدي كردلي هم روش پر برف بود.

اهالي با وجود سرما به اتفاق ننه اومده بودن استقبال كردلي و همه بهش خوش آمد ميگفتن و خداقوت .

اهالي كه اومده بودن ديدن كردلي منتظر شنيدن خاطرات كردلي از اين سفر ده روزه اش بودن و همه ميخواستن بدونن بالاخره امسال كردلي چوبش رو بيشتر به چي زده ؟؟ كردلي هم هنوز خستگي راه از تنش بيرون نيومده بود با روي خوش از اهالي تشكر كرد كه به يادش بودن و براش دعا ميكردن و آخر بار هم گفت كه با چوب سنگاي بين رو كنار ميزده تا مسير براش هموار باشه بعد از شنيدن خاطرات كردلي ، ننه آش با داغ از اهالي و پسرش پذيرايي كرد.

همانطور كه در پستهاي قبل در مورد فلسفه وجودي عام كردلي مطالبي به نظر خوانندگان رسانده شد و در بالا هم با نوعي نگاه طنز گونه اين افسانه كهن روستاي يمن و منطقه گله زن مرور گرديد.

اين روزها در اكثر نقاط كشور شاهد نزول بركات الهي هستيم . و زمستان چهره حقيقي خود را با عنايات حضرت باريتعالي در حال نشان دادن است. و انسان ناخودگاه به ياد نثر زيباي سعدي (عليه الرحمه) میافتد كه ميفرمايد:

باران رحمت بی حسابش همه را رسیده و خوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده .......

انشالله در ادامه فصل زمستان شاهد بارش بركات الهي باشيم و سال پيش رو مايه بركت و عزت و سربلندي همراه با سلامتي باشد.

+ نوشته شده در سه شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۲ ساعت 19:0 توسط یدالله یمنی زاده |

روز تيغ ماه صفر در فرهنگ و آداب و رسوم اهالي روستاي يمن

در فرهنگ و آداب روستاي يمن سه روز به نام تيغ وجود دارد از جمله شهادت حضرت امام علي (ع) ، عاشوراي حسيني (ع) ، و ۲۸ ماه صفر مصادف با رحلت نبي مكرم اسلام (ص) و امام حسن مجتبي (ع) .

كه در روستاي يمن هر كدام از اين ايام از گذشته تا به حال رسومات و برنامه هاي خاص آن روز را به خود اختصاص داده است.

در شب ۲۸ ماه صفر اهالي روستا اقدام به توزيع خيرات (براي اموات و درگذشتگان خود) مي نمايند و در صبح ۲۸ صفر پاي پياده عازم آستان مقدس امامزاده روستاي فارسيجان ميگردند و اقدام به فاتحه خواني براي اموات و همچنين زيارت آن آستان مقدس مي نمايند.

بعد از آن اهالي با پاي پياده يا هر وسيله ممكن جهت تماشاي مراسم باشكوه تعزيه به روستاي ازنوجان(مجاور روستاي يمن) ميروند.

البته خيل عظيمي از اهالي هم در مسجد روستا اقدام به عزاداري مي نمايند. در اين روز عمده فعاليتهاي روزانه به برگزاري و شركت در برنامه هاي اين روز اختصاص دارد.

در اين روز اهالي اقدام به توزيع انواع نذورات مي نمايند.

+ نوشته شده در یکشنبه ۸ دی ۱۳۹۲ ساعت 22:40 توسط یدالله یمنی زاده |

یلدا فرصت تکرار خاطرات غبار گرفته

یمن ـ یلدا، فرصتی است برای تکرار خاطراتی که روزگاری، سرمشق خوبی هایمان بوده اند و امروز غبار فراموشی رویشان را پوشانده است.

شب يلدا، طولاني‌ترين شب سال ناميده مي‌شود اما نه به دليل چند ثانيه اي که از شب‌هاي ديگر بيشتر دارد بلکه به دليل ريشه‌اي که در سنت‌ها و باورهاي ديرين ايرانيان داشته و دارد.

ايرانيان نخستين روز دي ماه، يعني درازترين شب اول زمستان كه ( شب يلدا، آخرين شب پاييز، پايان قوس، آغاز جدي ) است، را جشن مي‌گيرند. در اصطلاح قديم، شب اول زمستان را شب چله مي‌گويند. مردم، زمستان را در حقيقت دوماه يا دوبخش مي‌دانند كه 40روز اول را چله بزرگ و 40 روز آخر را كه مصادف با جشن سده است، چله كوچك مي‌نامند.
پيشينيان براين باور بودند كه در اين شب، فرشته بدي‌ها ( اهريمن) با فرشته‌ي خوبي‌ها ( امشاسپندان ) به جنگ مي‌پردازند و در اين نبرد طولاني كه برابر درازترين شب سال است، بالاخره فرشته‌ي خوبي‌ها، اهريمن را شكست داده و تاريكي از روشنايي شكست مي‌خورد و صبح بعد زاده شدن مجدد خورشيد، آغاز مي‌گردد. زايش خورشيد و آغاز دي را، آيين‌ها و فرهنگ‌هاي بسياري از سرزمين كهن، آغاز سال قرار داده‌اند و به شگون روزي كه خورشيد از چنگ شب‌هاي اهريمني نجات مي‌يافت، روزي مقدس براي مهرپرستان بود.

ايران كشوري با فرهنگي غني است كه مردمانش بنا به ذوق و سليقه و طبيعت منطقه اي كه در آن زيست مي كنند هر يك براي برگزاري سنت هاي كهن آداب خاص خود را دارند .

آيين شب يلدا در استان مركزي از ديرباز در سه شب متوالي باعناوين شب " چله‌بزرگه"، "چله وسطي" و" چله‌كوچيكه" برگزار مي‌شده و خويشان و دوستان سفره‌اي از مهر را مي‌گشودند و از هر دري سخني مي‌گفتند. يكي‌ازآيين‌هاي ويژه يلدا، در استان مركزي ديدار و بزرگان و سالخوردگان فاميل بوده‌است. در شب‌هاي چله افراد فاميل در همايشي صميمي دور كرسي چوبي جمع مي‌شدند و به قصه‌هاي بزرگترها گوش مي‌دادند. زنان و دختران درسيني‌هاي قديمي مسي انواع ميوه و تنقلات به ويژه هندوانه،انگور،تخمه و نخودچي كشمش، و خرما را مهيا مي‌كردند.دراين شب استثنايي پس از صرف شام همگان در كنار هم،از شادي‌ها و غم‌ها، موفقيت‌ها ، اعتقادات، اميدها و بيم‌هاشان مي‌گفتند. بزرگترها و ريش سفيدان فاميل در اين شب علاوه بر خواندن اشعار حافظ ، سعدي و فردوسي خاطرات و داستان‌هاي كهن ايران زمين را براي اعضاي خانواده نقل مي‌كردند.
در شب يلدا، بزرگترها با كودكان هم بازي مي‌شدند،"پر يا پوچ"دزد بازي و مشاعره از جمله بازيهايي است كه در شب چله در مناطق مختلف استان مركزي با مشاركت همه اعضاي خانواده رواج داشت.

روستاي يمن هم مانند دیگر نواحی مختلف ایران آداب رسومی برای این شب که در گویش مردم این روستا معروف به شُو اَول زِمستُن يا شُو چِله است وجود دارد.

در اين شب افراد فاميل و اعضاي خانواده معمولا در خانه بزرگان ، سالخوردگان و ريش سفيدان فاميل يا طايفه جمع مي شوند . به نوعي شبي بياد ماندني براي بجا آوردن سنت حسنه و زيباي صله ارحام است .

در گذشته اكثر خانه ها داراي كرسي چوبي بزرگي بوده كه در زير آن ظرفي (بنام استنبلي در گويش مردم يمن) مملو از ذغال براي گرم كردن فضاي زير كرسي گذاشته ميشد. و همه در زير كرسي قرار ميگرفتند. فضاي گرم و صميمي و پر شور هم در خانواده ها همراه با عشق و مهر متجلي بود.

البته شب اول زمستان و شب چله كه بدون شب چره معنايي نداشته و در روستاي يمن هم خربزه ، هندوانه ، انگور و میو ه هایی که بدین منظور انبار یا تهیه کرده اند استفاده میکنند. در گذشته كه امكان تهيه انواع ميوه مانند امروزه نبوده لذا از تابستان بسياري از صيفي جات نظير خربزه و هندوانه با روش خواباندن در روي كاه جهت سالم ماندن براي اين شب نگهداري ميكردند.

کشمش های سبز به بند كشیده شده اي كه اواخر شهريور به سقف خانه هاي مسقف شده با تير چوبي آويخته اند را پايين كشيده با نخودچي می‌خورند، کدو حلوایی می‌پزند و گندم با شاه دانه برشته شده و تخم هندوانه و تخم خربزه و آفتابگردان و.... به عنوان شب چره (شو چره ) در ظرف بزرگ مسي (درگويش مردم يمن به نام مَجومه مسي) روي كرسي گذاشته و در شب یلدا تناول میکنند.

در اين شب مادران علاوه بر آماده نمودن ملزومات و خوراكيهاي اين شب به فكر صبحانه فردا هم هستند قابلمه هاي مسي يا روحي (روي) پر از لبو از سر شب روي شعله ملايم چراغ هاي علاالدين و... گذاشته تا كه انشالله به اميد روز برفي اول زمستان اعضاي خانواده لبوي داغ با صبحانه نوش جان نمايند.

در روستای یمن رسم بر این بوده است که به مناسبت فرارسیدن شب یلدا خانواده‌هايي كه پسرشان نامزد دارد، در بعد از ظهر روز آخر پاییز شب چره‌اي شامل انواع آجيل، شيريني و ميوه‌هاي فصل از جمله هندوانه ، انار ، پرتقال را همراه با هدايايي و همچنین مقادیری صابون ، بسته ای حنا ، یک جفت کفش و... در بسته‌هاي آذين بندي شده براي عروس خانم می فرستند. فرستاندن این قبیل هدایا برای عروس خانم معمولا توسط آقا داماد و خانواده یا بستگان ایشان صوت مي پذيرد. البته خانواده عروس خانم هم هديه اي به پاس احترام به آقاداماد تقديم مي نمايند. البته حضور عروس خانم يا آقا داماد هم در شب چله در جمع خانواده هاي همديگر بر شادي اين دوران زيباي خاطره انگيز مي افزايد.

در زمان‌هاي قديم در روستای یمن همچنین رسم بر این بوده است درشب يلدا در صورت بارش برف و باقي ماندن از روزهای قبل مقداري از آنرا با شيره‌ي انگور مخلوط كرده و خوردني خنك و خوشمزه اي به نام برف و شيره را پس از آماده شده ميل مي كردند، و همچنين نوشيدني خوشمزه اي به نام شيرشيره كه از انگور تهيه شده و تقريبا مانند شيره انگور مي باشد ميل ميكنند.

قصه و مَتل گفتن بزرگترها براي كودكان هم در اين شب جايگاهي بخصوص داشته مانند قصه هاي كدوي قُل قُله زن ، عام كردلي، خواندن داستانهاي از كتاب قصص الانبيا و....

البته مشاعره ، چیستان ، بيان خاطرات از خوشي و غم ها ، موفقيت ها ، برنامه هاي آينده از جمله گفتمانهاي اين شب طولاني است.

در اين شب طولاني دختران هم به بازيهايي نظير يه قل دو قل و... ، و پسران هم بازيهاي نظير لري ، بَريك ، شاه دزد ، پر يا پوچ ، ‌دوز دوز و... مي پردازند.

امزوزه متاسفانه اين رسومات زيبا با توجه به گسترش انواع وسايل ارتباط جمعي به ندرت مي‌توان جلوه‌هايي از آن را به چشم ديد.

جاي گفتمان خانوادگي را رسانه ديداري و شنيداري پر ميكند. و ياد نمودن از يكديگر از طريق پيامك ، ايميل ، چت ، و.... اتقاق مي افتد !!!؟؟

فاصله گرفتن از اين رسومات قشنگ و زيبا مخصوصا سنت حسنه و نيكوي صله ارحام محصولي جز كمتر شدن ارتباط موثر ، و نداشتن ارتباط چهره به چهره از بستگان و نزديكان را بدنبال نخواهد داشت.

انشالله اگر هر كسي با خود انديشه و همت نموده ضمن ارج نمودن با آداب و رسوم كهن گذشته كه هر كدام نمادي از مهرورزي ميباشد. با پراكندن مهر و عطوفت و خدمت صادقانه در محيط پيراموني و خانوادگي جلوه اي از مهرورزي و ياري رساندن با بوجود آوردن ارتباطي موثر و پر مهر همراه با شاد زيستن نسبت به همنوعان خود بوجود آوريم.

+ نوشته شده در جمعه ۲۹ آذر ۱۳۹۲ ساعت 15:55 توسط یدالله یمنی زاده |

نگاهي با آيين سيزده بدر در فرهنگ و رسوم اهالي روستاي يمن

در گذشته تمامي اهالي روستاي يمن روز سيزده نوروز در ابتداي صبح فرش و سماور ذغالي و وسايل مربوط را با پاي پياده و يا هر وسيله ممكن ، خود را به خارج از روستا در منطقه اي با نام احمد آباد در كنار اِسِلْ ^۱ آب رسانده و اين روز را به خوبي و خوشي سپري ميكردند.

خانم هاي خانه و دختران هم ناهار ظهر را تدارك مي ديدند. ناهار معمولا شامل آبگوشت و يا برنج و خورشت سيب زميني ^۲ ميشد. نكته جالب اين است كه بعضي خانواده ها در خورشت به جاي سيب زميني برگه زردآلو ميريختند كه بسيار خوش طعم و دلپذير ميشد.

براي گذران روزي بياد ماندني همراه داشتن طٍناف^۳ براي بستن قو^۴ در قلعه احمدآباد متقاضيان زيادي در هر گروه سني براي قو خوردن ^۵ بهمراه داشت.

خانواده ها در اين روز حتما با خود نيچين كُنَه ^۶ براي كندن جوقاسم^۷ بهمراه مي بردند و بعد از كندن آنرا روي آتش ذغال سرخ كرده و يا آب پز مي نمودند. بازي چوق توپ^۸ و دوز دوز و كُوشَه كُوشَه هم از بازيهاي مردان و جوانان در اين روز بود.

*******************

در فرهنگ و رسوم اهالي روستاي يمن خمین نكات جالب توجه را ميتوان به آن اشاره نمود : در اين روز آجيل و نخودچي و كشمش و شيريني هاي باقي مانده از نوروز به طبيعت برده ميشود و تناول مي گردد. همچنين در سيزده بدر مانند ساير نقاط كشور سبزه گره زدن هم جز برنامه اين روز بوده و مادران دختران را تشويق به گره زدن سبزه عيد و يا گره زدن ساقه هاي گندمزار مي نمايند. و آرزو و دعاهايي در قالب اشعاري زيبا براي دختران جوان و دم بخت خود مي نمايند:

سيزده بدر

شمس و قمر

سال ديگر

خونه شو اَر ^۹

بچه بغل

بَر و بَر و بَر ^۱۰

در روستاي يمن شهرستان خمین در روزسيزده بدر رسم بر اين است مادران در كنار آبي روان يا رودخانه قرار گرفته و بعد از سبزه به آب انداختن ، به ازاي هر عضوي از اعضاي خانواده كلوخ يا مشتي گِِل را به داخل آب پرت مي نمايند و اعتقاد بر اين است كه با جريان آب نحوست و بدي در اين سال جديد از خانواده دور گردد.

بعد از صرف ناهار خانم ها در دشت و صحرا ضمن گردش و تفرج بدنبال يافتن سبزي آش شامل غازياغي و توت كُنَك ^۱۱ ميگردند. در روستاي يمن رسم پختن آش رشته شُو چارده ^۱۲ از قديم الايام مانده است كه اين آش پس از بازگشت از دامان طبيعت در شامگاه روز سيزده بدر پخته مي شود.

*******************

در اين سالهاي اخير با توجه به مخروبه شدن قلعه احمد آباد و همچنين آثاري از اسل آب باقي نمانده است. لذا اهالي روز طبيعت و سيزده بدر را در صورت آب داشتن در كنار سد خاكي منطقه بكر و زيباي شمس كاكا و يا در رودخانه لعل بار (انار بار) در گذر از حاشيه روستاي يمن كه منطقه وسيع با چشم اندازي طبيعي بسيار زيبا در منطقه خمين مي باشد سپري مينمايند بعضي هم در كنار مزارع خود يا در حاشيه منازل روز طبيعت را جشن ميگيرند.

واژگان :

۱. اِسِلْ : محل تجمع آب هاي جاري كه در آن نيزار زيبا روئيده و درختان سرسبز در كنار آن رشد نموده و از آب آن براي كشاورزي و آشاميدن استفاده مي شود.

۲. خورشت سيب زميني: خورشت قيمه

۳. طٍناف: طناب

۴. قو : تاب

۵. قو خوردن: تاب خوردن

۶. نيچين كُنَه : وجين كن

۷. جوقاسم: زعفران وحشي

۸. چوق توپ : چوب توب

۹. شو اَر: شوهر

۱۰. بَر و بَر و بَر : گريه بچه

۱۱. غازياغي و توت كُنَك: انواعي سبزه كه در دشتها روئيده ميشود.

۱۲. شُو چارده : شب چهارده

+ نوشته شده در دوشنبه ۱۲ فروردین ۱۳۹۲ ساعت 14:11 توسط یدالله یمنی زاده |

آيين ها و رسوم بجا مانده در فرهنگ كهن مردم روستاي يمن خمين

* علفه : در گذشته روستای یمن به سه بخش قلعه بالا ، قلعه پایین و توی ده (مرکز روستا) تقسیم ميشده است . در قدیم بالا و پایین روستا دارای قلعه هایی بوده است که به مرور زمان از بین رفته اند و این تقسیم بندی از گذشته تا به حال باقی مانده است. در حال حاضر روستا یکپارچه بوده و آثاری از تفکیک مکانی در آن وجود ندارد.

در گذشته رسم جالبی که در دو محله قلعه بالا و پایین روستا وجود داشته بعنوان علفه گرفتن می باشد. که در ادامه به شرح مختصری از آن پرداخته می شود: ساکنین قلعه پایین روستا یک شب قبل از عید را پیش دستی نموده و به پیشواز نوروز رفته که از آنها به (بیداره) یاد میکنند. ( مثال : با فرض اینکه ماه اسفند 29 روز باشد ، شب بیست و نهم علفه میگیرند) در این شب اقدام به پخت آش رشته و نوعی آش دوغ می نمایند و ساکنین قلعه بالا را دعوت می کنند.

در شب عید هیچکدام از ساکنان محله های قلعه بالا و پایین اقدامی جهت دید و بازدید انجام نداده و در منازل خود در جمع خانواده حضور دارند. .

با پايان روز اول عيد و در شب دوم عید ساکنین قلعه بالا که از آنها به (خواب مانده) یاد میکنند . در این شب همانند اهالی قلعه پایین انواع آش را پخته و ساکنین قلعه پایین را دعوت میکنند . البته وجود غذاهای دیگر (انواع پلو و... و تنقلات ) هم در برنامه این دو گروه وجود دارد ولیکن غذای مرسوم و عمده در این دو شب آش می باشد.

در حال حاضر متاسفانه این مراسم و رسم قدیمی جالب در حال فراموشی و یا اینکه صرفا به معدودی از بستگان و آشنایان نزدیک ختم می شود. و آن گستردگی لازم را ندارد.

* زمان تحویل سال :‌ در روستای یمن آیین نوروز همچون دیگر نواحی کشور جشن گرفته میشود. در این روستا آداب و مراسمات خاصی وجود دارد دید و بازدیدها ، مهمانی ها و..... وجود دارد . در لحظه تحویل سال بسیاری از خانواده ها با حضور در آستان مبارکه امامزاده حلیمه خاتون (س) در روستای فارسیجان ضمن حضور در آن آستان مقدس در کنار قبور اموات و درگذشتگان اقدام به قرائت قرآن ،فاتحه و ادعیه میکنند. و پس از پایان تحویل سال به منازل باز میگردند. بسیاری از خانواده ها هم در منزل و در پای سفره هفت سین مراسم تحویل سال را جشن میگرند. خانواده ها در روستای یمن همانند دیگر خانواده های ایرانی سفره هفت سین آماده میکنند. یکی از رسوماتی که از دیگر خانواده های ایرانی ملزومات سفره هفت سین را در روستای یمن متمایز میکند قرار دادن فطیر مخصوص و مهره دار (گرده نه نه پیر) در سفره که بدین منظور در قبل از عید تهیه شده است . البته بعضی از خانواده ها هم اقدام به پخت تخم مرغ بصورت آب پز و رنگ شده میکنند و سر سفره قرار میدهند که این مراسم در اکثر مناطق کشور برگزار میشود.

* فلسفه فطیر سفره هفت سین : بعد از تحویل سال فطیر بزرگ را بین تمام اعضای خانواده به قسمتهای مساوی تقسیم میشود که معمولا این کار توسط مادر خانواده که خود بانی اصلی در پخت آن بوده است انجام میشود. و پس از تقسیم ، اعضای خانواده شروع به خوردن آن تکه ها میکنند بدیهی است که مهره پنهان شده در بین فطیر بعد از لحظاتی در زیر دندانهای یکی از اعضای خانواده آشکار میگردد. با توجه به اینکه تقریبا اکثر خانواده ها در روستا دارای دام و طیور می باشند این اعتقاد وجود دارد که چنانچه اولین گوساله یا بره یا بزغاله ای که در سال جدید زاییده شود نصیب آن شخصی خواهد شد که مهره نان به او رسیده است و خیر و برکت در این زمینه منتسب به وی خواهد بود.

* دید و بازدیدها نورزوی : بعد از تحویل سال دید و بازدیدها و عید دیدنیها آغاز میگردد عيدي دادن و عيدي گرفتن ، سر زدن به بزرگان فامیل دروهله اول قرار دارد. یکی از رسوماتی که در روستای یمن معمول است دلجویی و رفتن به منازل اهالی که در طول سال عزیزی را دست داده اند.

* عیدی دادن تخم مرغ های پخته شده رنگی :‌ هنگام آمدن مهمانان نوروزی علی الخصوص کودکان و نوجوانان به آنها تخم مرغ های پخته شده رنگی بعنوان عیدی داده میشود

+ نوشته شده در دوشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ ساعت 0:51 توسط یدالله یمنی زاده |

استقبال از نوروز در فرهنگ و ادب مرم روستاي يمن

خانواده های روستای یمن همپای ديگر هم وطننان در سراسر کشور قبل از فرارسیدن نوروز فعالیتها و اقداماتی جهت استقبال از فصل بهار و عیدنوروز انجام میدهند و در این زمینه علاوه بر آداب رسوم مشترکی که تقریبا در سراسر کشور وجود دارد (نظیر خانه تكاني / سبزه انداختن / آماده نمودن نخودچی و کشمش / پخت سمنو /خرید لباس / انواع شیرینی / آجیل و... ) مراسمات و آداب خاصی را قبل از فصل بهار و رسیدن نوروز در روستای یمن انجام میگیرد. كه در ادامه به تعدادي از آنها اشاره مي شود.

* خمیر کردن نوروزی

در روستاي يمن فلسفه پخت خمير نوروزي تهيه فطير و نان شيري و مهمتر از آن تهيه فطير سفره هفت سين با نام گرده نه نه پیر مي باشد. در اين خمير انواع نانها پخته ميشود پخت چنين خميري در تنور هاي خانگي شامل انواع نانهاي مرسوم در روستا مي باشد كه شامل مدلهاي زير مي باشد :

1. نان معمولی: این نوع نان در طول سال هم پخته می شود و مصرفی همیشگی و عمومی خانواده ها میباشد که خمیر آن ترکیبی از آرد ، آب و مایه خمیر می باشد. اين نان براي تريد در آب و دوغ خيار و آبگوشت بهترين نوع نام ميباشد.

2. نان شیری: نانی بسیارخوشمزه و خوش طعم که گاها با تزئین کنجد همراه است به جای ترکیب آب در خمیر معمولی در این نوع خمیر از شیرگاو استفاده میشود. این نوع نان در زمان صرف صبحانه طرفداران بسیار زیادی دارد.

3. گِرده : نانی ضخیم و برشته شده و سرخ شده در تنور که ابعاد آن دایره ای شکل به قطر تقریبا یک سانتیمتر و همچنین سوراخ های ایجاد شده روی خمیر بصورت منظم با تیرک های چوبی (مخصوص پهن نمودن خمیر)، كه کمک به پخت مغز آن در تنور می باشد. این نوع نان عمدتا برای مصرف صبحانه کاربرد داشته و همچنین آغشته نمودن آن با خامه ایجاد شده در روی ظرفهای شیری که شب قبل از گاوها دوشیده اند که بسیار خوشمزه می باشد. مزه و طعم آن بیاد ماندنی است مانند مزه همان حلوای تن تنانی که تا نخوری ندانی .

4. فطیر: نوع دیگر از انواع نان که عمدتا همزمان با فرارسیدن عید سعید فطر و عید نوروز می پزند که البته در ایام تعطیلات نوروز طرفداران زیادی دارد . که می توان در نظر داشت که تمام دلیل و بهانه پخت خمیر نوروزی تهیه چنین نان خوشمزه ای می باشد. و پخت خمیر نورزی بدون آن جایگاهی ندارد.

خمیر این نان همان خمیر نان شیری میباشد، فطیر دارای شکل دایره ای ضخیم به قطر تقریبا یک سانتیمتر و سطح آن دارای شعاعی حدود 15 تا 20 سانتیمتر می باشد و به يكطرف از چانه خمیر قبل از پهن نمودن کنچد زده میشود. و تنها تفاوت اساسی که از دیگر نانها آنرا متمایز میکند قبل از پخت و وارد نمودن (خمیر پهن شده) در تنور آنرا آغشته به شهدی تهیه شده از زرده تخم مرغ ، زردچوبه و شکر و دانه های خوشبو نظیر تخم خرفه و... می نمایند ابتدا با قاشق نظیر گِرده اشکال مختلفی با فشار وارد کردن لبه قاشق در خمیر پهن شدن ایجاد می نمایند و سپس شهد را با قاشق یا دست روی آن می مالند و وارد تنور میکنند. تا پخته شود.

در زمان پخت یک عدد فطیر به تناسب تعداد اعضای خانواده پخته می شود که معمولا از مابقی فطیر ها بزرگتر است . ضمن اینکه یک عدد دانه تسبیح یا مهره هایی نظیر آن در بین چانه آن قرار میدهند و آن را در تخته چوب مخصوص پهن نمودن انواع خمیر (موسوم به تخته خانه) و با وردنه های چوبی نازکی با نام تیر آن را صاف میکنند این فطیر (موسوم به گرده نه نه پیر) که اهمیت خاصی و دقت زیادی در پخت آن میشود. و مخصوص سفره هفت سین درخانواده های روستا می باشد. ( البته به نظر ميايد دلیل نام نهادن گرده نه نه پیر بر روی این نان را به این علت میتوان عنوان کرد که احتمالا این فطیر مخصوص توسط بزرگسال ترین خانم که دارای تجربه و تخصص لازم در چانه گرفتن ، پهن نمودن خمیر بدون نمایان شدن مهره آن و در نهایت پخت آن نامگذاری شده باشد

* کلوچه آ . گٍردک

این کلوچه بسیار خوشمزه و میتوان آن را نوعی کیک نامگذاری نمود. این کلوچه در روستای یمن بنام آ . گٍردک ( گرده کوچک ) معروف است ، که پخت آن متفاوت با پخت نان می باشد بطوریکه مقدار کمی خمیر که شامل ترکیبی از آرد ، کمی مایه خمیر ، شیر و شکر و کمی زردچوبه می باشد و بعد از آماده شدن خمیر آن را در ماهیتابه در روغن داغ سرخ میکنند تا کاملا برشته شود. این نوع از کلوچه بسیار خوشمزه و خوش طعم می باشد و در تمامی وعده های غذایی و در طول روز مشتریان زیادی دارد.

* رنگ کردن تخم مرغ

خانواده هایی که دارای مرغهای تخم گذار هستند برای عیدنورز اقدام به جمع آوری تعداد زیادی تخم مرغ میکنند و در صورت نداشتن مرغ اقدام به خرید تخم مرغ كرده و صبح روز عيد همزمان با فرارسیدن نوروز آنها را همراه با انواع پودر رنگ آب پز میکنند. و در زمان تشريف فرمائي مهمانان نوروزي تقديم آنها خواهد شد. البته در گذشته تخم مرغ بازي در بين كودكان و جوانان روستا جايگاهي خاصي بعد از عيد ديدني ها داشته است.

* بردن عیدانه توسط خانواده داماد برای عروس خانم

یکی از رسوماتی که از دیرباز در بسيار ي از نقاط كشور و از جمله روستای یمن همزمان با آغاز سال نو همچون دیگر خانواده های ایرانی وجود دارد بردن عیدانه توسط آقا دامادها برای عروس خانم های عقدکرده خود میباشد. درگذشته بردن عیدانه همراه با آداب و مراسم خاص و با همراه نمودن چندین نفر از اقوام آقا داماد به منزل خانواده عروس خانم بوده است. این رسم معمولا یکی دو روز قبل از عید انجام میشود.این عیدانه و هدایا که شامل هدایایی نظیر ، شیرینی ، آجیل ، کله قند ، حنا ، صابون ، پارچه ، برنج ، گوشت ، مرغ ، لباس ، و.... می باشد همچین بعضی از خانواد ه هایی که دارای دام و طیور باشند گوسفند یا بزغاله ای را هم بعنوان عیدی راهی خانه عروس خانم میکنند. نکته جالب توجه این است که آن دسته از هدایایی که قابل نگهداری باشد مادر عروس خانم تا زمان جشن عروسی نگهداری میکند و با رفتن دخترشان بر سر زندگی مشترك آنها را به بعنوان ملزومات اولیه شروع زندگی به عروس خانم و آقاداماد میدهد.

خانواده هایی که قبل از عید خمیر تهیه میکنند از فطیرهای پخته شده برای عروس خانم و خانواده آن هم میبرند. و خانواده عروس هم هدایایی جهت داماد و خانواده آن تقدیم میکنند.

+ نوشته شده در دوشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ ساعت 0:41 توسط یدالله یمنی زاده |

آیین چهارشنبه سوری در باور ايرانيان

آخرين چهارشنبه اسفند ماه هر سال شمسى است که ايرانيان در شب آن چهارشنبه (عصر روز سه شنبه) جشن "چارشنبه سورى " میگيرند و آداب و رسوم خاصى را در آن شب برگزار میکنند

برگزارى مراسمى به نام "چهارشنبه سورى" يا "چارشنبه سورى" نزد ايرانيان از دير باز مورد توجه بوده و پس از ورود اسلام به ايران نه تنها سابقه خود را از دست نداد بلکه برخى از آيين و مراسم آن نيز به نوعى با فرهنگ اسلامى درآميخت .
ريشه اصلى اين مراسم را نمیتوان به صراحت به دوران خاصى از تاريخ ايران باستان اطلاق کرد اما به نظر میرسد که مراسم آتش بازى و برخى سنت هاى چهارشنبه سورى در دوران کهن و به خصوص در زمان اديان مختلف به نوعى با آرا و عقايد آن اديان درآميخت .

چهارشنبه سورى را نيز از آن جهت "سورى" گفته اند که در آن ،آتش سرخ افروخته میشد و برپا داشتن آتش در اين روز به مفهوم گرم کردن جهان و زدودن سرما، پژمردگى، بدى و نحوست از تن و جان بود.

بوته افروزي

در ايران رسم است كه پيش از پريدن آفتاب، هر خانواده بوته هاي خار و گزني را كه از پيش فراهم كرده اند روي بام يا زمين حياط خانه و يا در گذرگاه در سه يا پنج يا هفت «گله» كپه مي كنند. با غروب آفتاب و نيم تاريك شدن آسمان، زن و مرد و پير و جوان گرد هم جمع مي شوند و بوته ها را آتش مي زنند. در اين هنگام از بزرگ تا كوچك هر كدام سه بار از روي بوته هاي افروخته مي پرند، تا مگر ضعف و زردي ناشي از بيماري و غم و محنت را از خود بزدايند و سلامت و سرخي و شادي به هستي خود بخشند. مردم در حال پريدن از روي آتش ترانه هايي مي خوانند.

زردي من از تو ، سرخي تو از من

غم برو شادي بيا ، محنت برو روزي بيا

اي شب چهارشنبه ، اي كليه جاردنده ، بده مراد بنده

خاکستر چهارشنبه سوري، نحس است، زيرا مردم هنگام پريدن از روي آن، زردي و بيماري خود را، از راه جادوي سرايتي، به آتش مي دهند و در عوض سرخي و شادابي آتش را به خود منتقل مي کنند. سرود "زردي من از تو / سرخي تو از من"

هر خانه ،‌ زني خاكستر را در خاك انداز جمع مي كند، و آن را از خانه بيرون مي برد و در سر چهار راه، يا در آب روان مي ريزد. در بازگشت به خانه، در خانه را مي كوبد و به ساكنان خانه مي گويد كه از عروسي مي آيد و تندرستي و شادي براي خانواده آورده است.

در اين هنگام اهالي خانه در را به رويش مي گشايند. او بدين گونه همراه خود تندرستي و شادي را براي يك سال به درون خانه خود مي برد. ايرانيان عقيده دارند كه با افروختن آتش و سوزاندن بوته و خار فضاي خانه را از موجودات زيانكار مي پالايند و ديو پليدي و ناپاكي را از محيط زيست دور و پاك مي سازند. براي اين كه آتش آلوده نشود خاكستر آن را در سر چهارراه يا در آب روان مي ريزند تا باد يا آب آن را با خود ببرد.

تحريف آيين چهارشنبه سوري

يافته هاي پزوهشي نشان مي دهد كه تمامي آيين ها و يادمان هايي كه مردم ايران در هنگامه گوناگون بر پا مي داشتند و بخشي از آنها همچنان در فرهنگ اين سرزمين پايدار شده است ، با منش ، اخلاق و خرد نياكان ما در آميخته بود و در همه آنها ، اعتقاد به پروردگار ، اميد به زندگي ، نبرد با اهريمنان و بدسگالان و مرگ پرستان ، در قالب نمادها ، نمايش ها و آيين هاي گوناگون نمايشي گنجانده شده بود .

رفتار خشونت آميز و مغاير با عرف و منش جامعه نظير آنچه كه امروزه تحت نام چهارشنبه سوري شاهد آن هستيم ، در هيچكدام از اين آيين ها ديده نمي شود .

بهتر است بگوييم ، كساني كه با منفجر كردن ترقه و پراكندن آتش سلامتي مردم را هدف مي گيرند ، با تن دادن به رفتاري آميخته به هرج و مرج روحي ، آيين چهارشنبه سوري را تحريف كرده اند.

آن چهارشنبه سوری را یاد کنیم که بزرگترها همه را گرد آتشی جمع می کردند تا سنتی فراموش نشدنی را به ما یاد دهند که این آتش، سوزاننده دیو برون و کینه و حسد و آنچه پلیدی است، می باشد.

آن چهارشنبه سوری را یاد کنیم که آتشی بر افروخته می شود، اما این آتش وجودمان را نمی سوزاند، بلکه گرمابخش زندگی وجودی دلهامان و روشنی بخش آینده ای روشن است.

و آن چهارشنبه سوری را یاد کنیم که با عشق و علاقه و بدون دردسر و یا صدای نابهنجاری، بوته ها را جمع می کردیم و آتش می زدیم تا این آتش گرمابخش زندگی و روشنی بخش دلهامان باشد.

*********************************************

در روستای یمن خمين رسم بر این است که در شب چهارشنبه سوري حیاط منازل تعداد ۳ یا ۵ یا ۷ کپه هیزم اعم از انواع تیغ ، خار را روی هم گذاشته و پس از روشن نمودن آتش از روی آن می پرند و در هنگام پریدن اشعاری را میخوانند نظیر :

زردي من از تو ، سرخي تو از من

غم برو شادي بيا ، محنت برو روزي بيا

این مراسم همراه را شور و شوق و هیجان خاصی همراه است و همه اعضای خانواده ها در این مراسم شرکت میکنند

+ نوشته شده در دوشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ ساعت 0:35 توسط یدالله یمنی زاده |

يلدا نمادي از مهرورزي و مهرباني و دلدادگي