«عام كردلي» ( عمو كردلي ) و فلسفه وجودی آن

در روستای یمن بر اساس یک باور قدیمی شخصی به  نام «عام كردلي»( عمو كردلي) در شب سی و پنجم زمستان (مصادف با پنجم بهمن ماه  ، بار و بنديل  ، آذوقه  و توشه  سفرخود را برداشته و به کوه می رود و در شب چهل و پنجم بر میگردد.

مردم در روستای یمن اعتقاد دارند با آغاز رفتن کردلی به کوه ، زمین نفسی (موسوم به نفس دزده )  میکشد و کردلی حرکت خود را به سمت کوه آغاز میکند  (به امید گرم شدن هوا و پایان یافتن سرما) و بمدت ده شب را در کوه می ماند و همزمان با بازگشت کردلی به روستا ، زمین  نفسی عمیق ( موسوم به نفس آشکاره) به نشانه تغییر وضعیت هوا به گرما میکشد.

 عام کردلی (عموکردلی) هنگام پایین آمدن او از کوه به شوق بازگشت به روستا و یافتن مسیر  ، با چوبدستی که همراه دارد :

  • اگر آن را به سنگ سفید بزند بارش برف در زمان باقیمانده فصل زمستان ادامه خواهد شد.
  • اگر چوبدستی به تیغ (بوته اي با نام چزه ) بزند وزش باد آغاز خواهد شد.
  • اگر به آب بزند بارندگی (باران)  شروع خواهد شد.
  • اگر به خاک بزند هیچ بارشی رخ نخواهد داد.

مردم روستا باور دارند اگر کردلی چوب خود را بر آب یا سنگ سفید بزند و  بارش ها ادامه پیدا کند سال کشاورزی پیش رو مشکلی از لحاظ تامین آب کشاورزی نخواهند داشت و اصطلاحا آبسالی می شود. چوب زدن بر خاک خشکسالی و بر تیغ فقط وزش باد را به همراه خواهد داشت. که مورد رضایت کشاورزان نمی باشد.  مادر کردلی هم که منتظر آمدن او  بوده برای گرم شدن  او  آش می پزد. تا در بازگشت آش داغ بخورد و گرم شود. خانواده های روستا به مثابه آشی که مادر کردلی در بازگشت او می پزد در روز پانزدهم آش رشته می پزند. که بعضی خانواده ها آشنایان و فامیل خود را هم جهت خوردن آش موسوم به آش کردلی دعوت می نمایند.  

 البته افسانه عام کردلی (عموکردلی) نوع داستان تخیلی بوده که مردم تعدادي  از روستاهاي  خمين  كردلي  يا  آیین کرده به کوه  را بخشي  از زمستان  ( از روز پنجم تا ۱۵ بهمن ) كه  اوج  سرما به  پايان  مي رسد، میدانند.

نکته حائز اهمیت در باوراهالي روستاي يمن این است كه با پایین آمدن کردلی از کوه  در چهل و پنجم زمستان وضعیت هوا از سرما به گرما می گراید و مردم مهیا برای رسیدن فصل بهار و زنده شدن گیاهان میشوند. 

 مردم روستا  در نیمه تابستان ( 15 مردادماه) هم   باورو فرضيه ديگري هم  مبنی بر وزش بادی موسوم به باد خنک وجود دارد که هوا کم کم گرمای خود را به خنکی تغيير داده و  نوید فرارسیدن فصل پاییز میدهد . 

 در باورمردم تقسيم  بندي  سنتي  سال براساس  مسائل  آب وهوائي  صورت  مي گيرد. که در اصل فلسفه وجود کردلی یا باد خنک همان گردش زمین در طول سال و روند حرکت فصول سال و شرایط خاص آب و هوایی در هر فصل می باشد. که در این تقسيم  بندي  آب وهوائي باوری در زمستان مبنی بر  کرده به کوه (برای پایان سرما) و در تابستان وزش باد خنک (برای کاهش گرما) وجود دارد.